Schaakcitaten
Iedere week wordt er op de hoofdpagina van de VSG-website een schaakcitaat van de week geplaatst. Hieronder een overzicht van de citaten.
„Een meta-oplossing is een oplossing waarbij het probleem vanuit een
hoger niveau wordt bekeken. Dergelijke oplossingen zijn niet altijd
bevredigend — één meta-oplossing van een schaakprobleem
is het bord omkeren.“
Rudolf von Bitter Rucker, Amerikaans wiskundige. Oneindigheid, 1985, p.
190.
Descent into Chess
„A pernicious excitement to learn and play chess has spread all over the
country, and numerous clubs for practicing this game have been formed
in cities and villages. Why should we regret this? It may be asked. We
answer, chess is a mere amusement of very inferior character, which
robs the mind of valuable time that might be devoted to nobler
acquirements, while it affords no benefit whatever to the body. Chess
has acquired a high reputation as being a means to discipline the mind,
but persons engaged in sedentary occupations should never practice this
cheerless game; they require out-door exercises — not this sort of
mental gladiatorship.“
Scientific American, juli 1859.
„Men kan over het schaken niet misantropisch genoeg praten.“
Jan Hein Donner. De zuiverste liefde is die tussen een man en zijn paard, Max Pam,1975
„Chess is a foolish expedient for making idle people believe they are
doing something very clever when they are only wasting their time.“
George Bernard Shaw. The Irrational Knot, 1880
„Ik word al misselijk als ik die Petrosjan zie spelen.“
Viktor L. Korchnoi. Karpov over Karpov, 1991, p. 86.
„Seht ihr die Schächer schwitzen dort,
mit grimmen Feldherrnblicken?
Wild brütend auf der Gegner Mord,
und voll von lauter Tücken?“
Carl Schultz, Die Mausefalle.
Samuel Reshevsky: „Speelt U op winst?“
Nigel Short: „Is dit een remiseaanbod?“
Samuel Reshevsky: „Ik versta U niet.“
Nigel Short: „Biedt U remise aan?“
Samuel Reshevsky: „Is dit een remiseaanbod?“
Dialoog opgetekend door John Nunn. Het werd remise, overigens. Open
schaaktoernooi, Lugano 1985. Al dat geschaak, 1990, p. 107.
„Don't give a grandmaster any pawn, kid...“
Viktor L. Korchnoi, 2001. De „knul“ in kwestie was de toen 19-jarige Rubén Felgaer. Felgaer werd een jaar later GM.
„Ik zeg altijd schieten als het kan, dat doe ik ook met schaken. Ik geef altijd schaak, je weet nooit of het mat is.“
Johan Cruijff. Apocrief.
„Wie is er aan zet?“
Oud Nederlands gezegde.
„De lopers met hun bisschopsmutsen, zijn gehoornde prelaten.... Ze
verplaatsen zich schuins over het bord en zo slaan ze ook; zoals bijna
iedere bisschop uit hebzucht misbruik maakt van zijn ambt.“
Toegeschreven aan paus Innocentius III (±1160-1216), Quaedam Moralitas de Scaccario. Een andere
mogelijke auteur is John of Wales (±1210-±1285),
Fransiscaner monnik, auteur van moralistische verhandelingen, en —
schaakspeler.
„Malheureux, ne Sais tu pas qu'aux Echecs on ne prend pas le Roi?“
(„Ongelukkige, weet je dan niet dat in het schaakspel men de koning niet
slaat?“)
Louis
VI van Frankrijk (Lodewijk de Dikke). Dit zou hij gezegd hebben toen
hij door de Engelsen verslagen werd bij Brenneville, 20 augustus 1119. Geciteerd door Sawielly Tartakower, Het schaakspel, 1936, p. 27.
„Speel dus slechts schaak om
u te verstrooien; het is het mooiste der spelen, maar het is een spel.
Zijn lauweren zijn bedriegelijk, overdreven ambitie ervoor is
ziekelijk.“
Sawielly Tartakower, Het schaakspel, 1936, p. 65.
„...ce niais et
puerile jeu...“ („...dat zinloze en kinderachtige spel...“)
Michel de Montaigne, Démocrite et Héraclite, Essais I, Ch. 50, 1595
Clarissa: „Talbot, it is so delightful to have you back again. I shall now have such a charming evenings with you at chess.“
Talbot: „At what?“
Clarissa: „Chess — the king of games.“
Talbot: „Do you call it a game? Ha! ha! No, thankee; life's too short for chess.“
Henry James Byron, Our Boys, komedie in 3 actes, 1e acte. 1874
„Chess is war over the board. The object is to crush the opponent's mind.“
„I don’t believe in psychology. I believe in good moves.“
Bobby Fischer zit zichzelf
tegen te spreken. Genieën mogen dat. De tweede uitspraak zou hij gedaan
hebben tegen een journalist van de New York Times, 4 juli 1972, vlak voor de match tegen Spasski. Maar er bestaat ook een videofragment waarop hij hetzelfde zegt. Van het eerste citaat is mij de herkomst niet bekend.
Dr. Euwe-Marsch
Weken lang te schaken tegen zulk een kampioen,
Is dat wat! Is dat wat!
Altijd maar piekeren: wat zou hij nu gaan doen?
Is dat wat! Is dat wat!
Nou dan heb je een stel hersens als voorheen Pythagoras,
En dan nog te bewijzen dat je hem de baas toch was:
Refrein:
Als de dokter achter het schaakbord zit,
Speelt hij met wit of zwart,
Aljechin pas dan maar goed op je zaken,
Want dan gaat 't schaken hard om hard.
Dat is een Hollander waar een kop op zit,
Steeds frisch en fit. Ja! Ja!
En dokter Euwe heeft het gewonnen
Hiep hiep hoera! Hiep hiep hoera!
Na een tijd van spanning juichte heel het vaderland:
Hij staat voor! Hij staat voor!
Tegen den beroemden Aljechin hield Euwe stand,
Hij staat voor! Hij staat voor!
En hij offerde pionnen, soms een paard of een kasteel,
Maar Holland houdt z'n koningin, en dat doet o zoo veel.
Euwe is nu kampioen — Men kan tevreden zijn
't-Is gebeurd — 't-Is gebeurd
„Maxie“ lapte Aljechin met „al-z'n-gijn“
't-Is gebeurd — 't-Is gebeurd
Dagenlang heeft men gedroomd van „Anton 4“ en „Gerrit 8“
Maar... dat die Max het winnen zou, dat had geen mens gedacht
Refrein:
Dokter Euwe won met sportiviteit
Na felle strijd — het pleit
Maar hij laat zich toch niet tot bluf verleiden
Hij blijft bescheiden — trots het feit
Hij heeft getoond wat er „in 'n kaaskop“ zit
Verstand en pit... voor twee
En mocht hij wéér „'n Koning gaan schaken“
Dan doen we mee... Dan doen we mee
In 'n grijs colbertje werd hij wereldkampioen
Hij was goed — Hij was goed
Voor zoiets behoefde hij zijn jas niet uit te doen
Hij was goed — Hij was goed
Euwe nam z'n „raadsheer“ op en sleepte „torens“ in de wacht
M'n moeder die het hoorde, zei: Dan heeft die man de vracht
Refrein:
Euwe's overwinning heeft de crisis niet verjaagd
Dat nou niet — Dat nou niet
Leverde geen broodje op voor hen, door zorg geplaagd
Dat nou niet — Dat nou niet
Maar dat is toch per uiterst saldo toch niet Dokter Euwe's schuld
Hij leerde toch de stakkerds iets, en wel, het schoon „geduld“
Refrein:
De
match Euwe-Aljechin om het wereldkampioenschap werd gespeeld in het
crisisjaar 1935. Ter gelegenheid van zijn overwinning schreef Jack Bess de Dr. Euwe-Marsch („Dit gedicht wordt U beleefd te
koop aangeboden door een werkloos vakman. Prijs naar goeddunken.“). In
1964 kreeg Bess, postuum, de cultuurprijs de Gouden Harp toegekend. Volgens het Max Euwe Centrum
is er in 1976 van de Euwe-Mars een singeltje uitgebracht ter
gelegenheid van Dr. Euwe's 75e verjaardag. Als auteur wordt door hen
genoemd Pierre Palla, en de muziek was van Lajos Kovacs. De Dr.
Euwe-Mars zoals hierboven geplaats is een combinatie van twee
liedbladen zoals bewaard bij Het geheugen van Nederland, 1 en 2.
Partij Lenin — Hitler
„Wat
me verder opviel, was dat nergens een schaakspel of schaakboek te
bekennen viel, hetgeen mijn twijfels aan de authenticiteit van de
stereotiepe foto van Lenin achter het schaakbord verder versterkt heeft.“
Jan Timman over zijn bezoek aan de woning van Lenin in Moskou, Schaakwerk I, p. 94. Ik geef dit citaat opdat men de geloofwaardigheid van een ets van een schaakspelende Lenin tegen Hitler, 1909, op de juiste waarde zal weten te schatten.
Zeer korte schaakpartij:
Narren- of gekkenmat
f3, e5, (eerste zet,
Wit begint),
g4, en zwart doet de
Apocalyptische
Meesterzet: Dh4. Mat.
Zwart wint.
Pieter Nieuwint. Deze dichtvorm heet een Ollekebolleke. Klik voor bron en uitleg van Serge Helfrich.
„Amberley was een uitstekende schaker — een teken, Watson, van een doortrapte geest.“
(„Amberley excelled at chess — one mark, Watson, of a scheming mind.“)
Sherlock Holmes in The Adventure of the Retired Colourman, door Sir Arthur Conan Doyle, 1927.
„On gouverne les hommes avec la tête : on ne joue pas aux échecs avec un bon cœur.“
(„Heersen doet men met het hoofd, met een goed hart kan men geen schaak spelen.“)
Nicolas Chamfort, Produits de la Civilisation perfectionnèe. Maximes et pensées, caractères et anecdotes. DXXII. In: Œuvres complètes, Ginguené, Parijs 1795.
„Pawns are like buttons. Lose too many and the pants fall down by themselves.“
George Koltanowski, volgens Steve Rubenstein, San Francisco Chronicle, 7 februari 2000,
„The passion for playing
chess is one of the most unaccountable in the world. It slaps the
theory of natural selection in the face. It is the most absorbing of
occupations, the least satisfying of desires, an aimless excrescence
uponlife. It annihilates a man.“
H. G. Wells, Certain Personal Matters, H. 30, Concerning Chess, 1898. Wells was zelf ook een schaker.
„A chess problem is genuine
mathematics, but it is in some way ‘trivial’ mathematics. However
ingenious and intricate, however original and surprising the moves,
there is something essential lacking. Chess problems are unimportant.“
G. H. Hardy, A Mathematician's Apology, 1940, p. 16.
„Een journalist vroeg me
eens, tijdens een internationaal toernooi, hoe ik schaakspeler was
geworden. Ik antwoordde dat mijn tante me het schaken had bijgebracht.
Maar dat was een afwijkende variant van het schaakspel geweest, want
tante zette het paard bijvoorbeeld op de plaats van de loper, en
omgekeerd. De Estlandse grootmeester Paul Keres, die erbij zat, maakte
met zijn droge humor daarbij de opmerking: 'Daar moeten we dan wel
rekening mee houden als we je schaakboeken bestuderen!' “
Luděk Pachman, Nu kan ik spreken..., 1975, p. 18. Geautoriseerde vertaling door J. ten Have. Pachman heeft een groot aantal boeken geschreven over moderne schaaktheorie.
„Vielleicht ist das wichtigste Kriterium in der Welt nicht die Wahrheit, sondern die Schönheit“
Ansichtkaart, uitgegeven door Tschaturanga.de.
Met dank aan Wim Booy. Dat onze oosterburen de naam van onze grote
schrijver verkeerd spellen zullen we maar door de vingers zien. Schönheitsfehler, kan gebeuren.
Oorspronkelijk gepubliceerd in de Church Times, overgenomen uit The Dave Walker Guide to the Church, gepubliceerd door Canterbury Press.
